Jak pokonać złe nawyki? Poprzedni wpis Kiedy uzależnienie można... Następny wpis Odwracalne i nieodwracalne...

To, co robimy z przyzwyczajenia, a co oddziałuje negatywnie na organizm, samopoczucie czy zaburza relacje z innymi, to tzw. złe nawyki. Często nawet nie zdajemy sobie z nich sprawy, co tylko sprzyja utrwalaniu destrukcyjnych zachowań. Na szczęście można z nimi walczyć, ale nie jest to łatwe zadanie, bo wymaga silnej woli, samozaparcia, a nierzadko skorzystania z pomocy specjalistycznej. Jak można pokonać niekorzystny nawyk?

Czym są i jak kształtują się złe nawyki?

Proces ten jest zależny od wielu zmiennych czynników, dlatego w przypadku każdej osoby wygląda odmiennie. Są ludzie, którzy szybko popadają w pewne automatyzmy, a inni potrzebują na to dużo więcej czasu. Przyzwyczajenia mogą zakorzeniać się już od siedemnastu dni powtarzania pewnej czynności, ale u niektórych może to trwać nawet ok. trzystu dni.

Nawyk może być zarówno pozytywny, jak i negatywny. W przypadku tych pierwszych nie trzeba podejmować żadnych działań. Mogą nimi być np. automatyczne mycie rąk po wejściu do domu, sprawdzanie, czy ulicą nie jedzie auto przed wejściem na nią, nawet przy wyświetlaniu zielonego światła przez sygnalizator. To, co nam pomaga, jest dobre i nie należy się tego wyzbywać.

Problem pojawia się, kiedy rządzą nami złe nawyki, które mogą mieć konsekwencje zdrowotne, ale też np. zawodowe. Często jest to:

  • nadużywanie alkoholu (nie chodzi o uzależnienie, a np. popijanie piwa za każdym razem, gdy wieczorem włącza się film lub mecz, formę pewnego rytuału, który jeszcze nie zniewala wobec używki, ale stale powtarzany przyczynia się do wyniszczania organizmu i może w efekcie prowadzić do nałogu);
  • wieczorne i nocne podjadanie stanowiące zagrożenie nadwagi,
  • leżenie po dźwięku budzika, które u wielu ludzi staje się przyczyną notorycznych spóźnień do pracy,
  • niezdrowe przekąski na poprawę humoru,
  • sięganie po papierosa.

Proces wytwarzania nawyków jest systematyczny, żeby zaistniał, musi pojawiać się powtarzalność danych zachowań. Sporadyczne czynności nie kształtują się w formę automatycznego przyzwyczajenia. Zjawisko to zależne jest od silnej woli, inteligencji, charakteru itp.

Kiedy można mówić o pojawieniu się złego nawyku?

Złe nawyki występują wtedy, gdy regularnie wykonuje się pewne czynności bez świadomości tego, odruchowo, z przyzwyczajenia. Często nawet nie występuje potrzeba czy chęć. Tak, jak w przypadku np. przytoczonego już picia piwa do meczu lub filmu, co staje się pewnym rytuałem.

Walka z nawykami

Każdy niezdrowy nawyk może wywołać poważne konsekwencje, dlatego warto podjąć starania, by go pokonać. Podstawą jest uzmysłowienie sobie źródła problemu. Jedynie pełna świadomość występowania uciążliwych przyzwyczajeń może przynieść sukces.

Kiedy to już się stanie, konieczna jest zdecydowana chęć wyeliminowania niechcianych nawyków. Należy do tego przystąpić niezwłocznie, odkładanie pracy nad sobą (np. deklaracje zmiany zachowania od przyszłego miesiąca) doprowadzi jedynie do pogłębienia problemu. Każdy dzień zwłoki zakorzenia przyzwyczajenie jeszcze bardziej.

Sporządź listę

Na początku warto przygotować listę wszystkich automatycznych zachowań, które zamierza się zlikwidować. W tym celu dokładnie przeanalizuj przebieg swojego dnia i wyszczególnij postępowania niekorzystne.

Wizualizacja poprawy

Żeby pokonać złe nawyki, musisz mieć motywację do tego. Dlatego zwizualizuj sobie, jak będzie wyglądało Twoje życie, gdy uwolnisz się od uciążliwych przyzwyczajeń. Zapewne dużo zyskasz, być może oszczędzisz czas i będziesz mógł poświęcić się ulubionym rozrywkom, może uchronisz się od konsekwencji zdrowotnych itp. Świadomość, że jakość Twojego życia ma szansę być wyższa, napędzi Cię do działania.

Poznaj wroga

Gdy już będziesz przekonany do tego, by podjąć walkę, musisz wiedzieć, z czym będziesz się mierzył, by obrać właściwą taktykę. Zastanów się, co wyzwala Twoje nawyki, przeanalizuj np. kiedy, w jakich sytuacjach sięgasz po papierosa, otwierasz piwo, czy dlaczego nie wstajesz od razu z łóżka, gdy zadzwoni budzik.

Unikaj wyzwalaczy

Unikanie przebywania z ludźmi czy uczestniczenia w sytuacjach, które skłaniają Cię do niechcianego działania, osłabia moc przyzwyczajenia. Dzięki temu będzie Ci je łatwiej pokonać.

Główna broń – zmiana nawyku

Nawyku praktycznie nie da się usunąć, ale można go zamienić na inny, zdrowy lub nieszkodliwy. Musisz zatem opracować model alternatywnego zachowania. Dla przykładu, jeśli borykasz się z podjadaniem tuczących przekąsek w nocy, przygotuj talerz z nisko kalorycznymi produktami. Niech to będą np. warzywa: pokrojona w talarki marchewka, seler itp. Jeśli sięgasz po piwo do meczu lub filmu, a chcesz to zmienić, to najprawdopodobniej robisz to, bo odczuwasz m.in. potrzebę zajęcia ręki czy po prostu wprowadzenia dodatku do wieczoru. Spróbuj na seans np. zaparzyć herbatę, sięgnąć po sok lud wodę mineralną.

Pomoc specjalisty

Jeżeli podjąłeś wyzywanie zmiany swojego trybu życia, a mimo starań nie możesz uwolnić się od szkodliwego rutynowego działania, skorzystaj z porady specjalisty. Być może niewłaściwie zinterpretowałeś źródło swojego problemu i obrałeś nieefektywną taktykę walki. Profesjonalista postawi trafioną diagnozę i zaproponuje skuteczne działanie. Nie zwlekaj z wizytą, pamiętaj, że złe nawyki mają swoje konsekwencji, których chcesz uniknąć.

Dodaj komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *