Jak reagować na samookaleczanie osoby bliskiej?

To nie jest coś, czego ktokolwiek chciałby doświadczyć. Zderzenie się z faktem, że ktoś bliski, kogo kochasz i o kogo się troszczysz, zadaje sobie ból, jest jak cios w brzuch. Trudno się pozbierać, trudno zrozumieć, a co dopiero znaleźć odpowiedź na pytanie: co teraz? Ale właśnie w takich momentach trzeba sięgnąć po to, co mamy najgłębiej – po naszą gotowość, by być przy tej osobie bez względu na wszystko, po uczciwość wobec siebie i jej, oraz otwartość na to, co przyjdzie.

Zrozumienie przyczyn samookaleczania

Zanim w ogóle cokolwiek zrobisz, musisz zrozumieć, dlaczego ktoś może sięgać po tak brutalne środki, jak samookaleczanie. To nie jest łatwe. Wiem, bo sam próbowałem zrozumieć to wiele razy. Ludzie sięgają po ból fizyczny, bo ich świat wewnętrzny jest zbyt chaotyczny, zbyt bolesny, by sobie z nim poradzić w inny sposób. Nie radzą sobie z emocjami – złością, lękiem, wstydem, poczuciem winy. Ten ból jest tak potężny, że szukają jakiejkolwiek drogi ucieczki. Samookaleczanie daje im chwilę ulgi, pozwala, choć na moment odsunąć to, co ich dręczy. I choć brzmi to absurdalnie, dla nich to działa.

Pamiętam, jak pierwszy raz usłyszałem, że ktoś, kogo znam, robi coś takiego. Przeszył mnie strach, ale też gniew. Jak mogłeś to zrobić? Dlaczego? Ale kiedy minęły emocje, przyszła refleksja. Zrozumiałem, że to nie jest kwestia „dlaczego”, ale „jak mogę ci pomóc”.

Trauma i cierpienie jako motywacje

Często to, co popycha ludzi do samookaleczania, to doświadczenia, które trudno sobie nawet wyobrazić. Trauma. Nie zawsze wielka i spektakularna, ale wystarczająca, by zostawić trwałe blizny na duszy. Może to być przemoc – ta fizyczna, psychiczna, czasem subtelna, niewidoczna dla świata zewnętrznego, ale równie niszcząca. Może to być coś, o czym nawet nie wiem, a co rujnuje życie tej osoby. Chęć ukarania siebie, ucieczki od wspomnień, zagłuszenia tej wewnętrznej burzy.

Być może znasz to uczucie, gdy coś cię przytłacza tak bardzo, że zrobiłbyś cokolwiek, by tylko na chwilę to przestało. Tak samo działa to u osób, które się okaleczają. Tyle że zamiast sięgnąć po rozmowę, alkohol czy inny sposób ucieczki, sięgają po nóż, żyletkę, cokolwiek, co przyniesie ulgę. Choćby chwilową.

Zaburzenia psychiczne jako podłoże

Nie można też ignorować faktu, że za samookaleczaniem często kryją się poważne problemy psychiczne. Depresja, zaburzenia lękowe, czasem coś jeszcze poważniejszego. Czasami mam wrażenie, że żyjemy w świecie, który nas miażdży. Tempo, oczekiwania, presja. Nie każdy jest w stanie to znieść. I nie każdy ma narzędzia, by się bronić. Samookaleczanie staje się dla nich jedynym sposobem, by jakoś przeżyć kolejny dzień.

Jak rozpoznać, że ktoś bliski się okalecza?

Nie każdy od razu dostrzega, że coś jest nie tak. Może to być ukrywane, maskowane. W końcu, kto by chciał, żeby inni wiedzieli? Ale są sygnały, które mogą cię zaniepokoić. Długie rękawy w upalne dni, unikanie wspólnych wyjść na basen, częste zamykanie się w łazience czy pokoju. Może znajdziesz w domu żyletki, noże – coś, co nie powinno być w zasięgu ręki, a jednak jest.

Jeśli coś cię niepokoi, nie ignoruj tego. Kiedyś myślałem, że może przesadzam, że to tylko moja wyobraźnia. Ale teraz wiem, że lepiej zareagować za wcześnie, niż przegapić coś, co może się skończyć tragedią.

Rozmowa – pierwszy krok do pomocy

Wiem, że łatwo się mówi „porozmawiaj”. Ale wiem też, jak trudno jest znaleźć te pierwsze słowa. Nie chcesz przecież nikogo zranić, ani wywołać zamknięcia się w sobie. Ale mimo to, musisz to zrobić. Znaleźć moment, kiedy będziecie sami, kiedy będziecie mogli się skupić na sobie. I wtedy, delikatnie, ale zdecydowanie, zapytać: „Co się dzieje?”. Nie „Dlaczego to robisz?”, bo to tylko zamknie drzwi. Pytaj o emocje, o to, co jest w środku. Bądź gotowy na to, że odpowiedzi mogą być trudne. Ale bądź gotowy ich wysłuchać.

Uczciwość i gotowość do wsparcia

W tej rozmowie najważniejsza jest uczciwość. Nie udawaj, że wszystko jest w porządku, jeśli widzisz, że nie jest. Ale też nie osądzaj. Mów, że się martwisz, że ci zależy, ale nie próbuj zmieniać czy oceniać. Ludzie, którzy się okaleczają, często są w takim punkcie, że każda ocena – nawet z najlepszych pobudek – może ich jeszcze bardziej zranić.

Nie próbuj być bohaterem, który od razu rozwiąże problem. Może się okazać, że twoja rola to po prostu być. Słuchać, wspierać, nie odwracać wzroku. I być gotowym, żeby pomóc w znalezieniu profesjonalnej pomocy. Czasem to jedyne, co możesz zrobić – i to wystarczy.

Jak dalej pomagać?

Jeśli osoba, którą kochasz, zgodzi się szukać pomocy – bądź tam z nią. Może to być trudna droga, pełna wzlotów i upadków. Ale pamiętaj, że to nie jest wyścig. Czasem każdy krok do przodu, choćby najmniejszy, jest zwycięstwem.

Nie zawsze będziesz wiedział, co powiedzieć. I to jest w porządku. Czasem wystarczy po prostu być obok, słuchać, trzymać za rękę. Pamiętaj, że to, co wydaje się małe i nieistotne, dla kogoś innego może być ogromne. Twoja obecność może być dla tej osoby kotwicą, która pomoże jej przetrwać najtrudniejsze momenty.

Postaraj się poszukać pomocy także dla siebie

Bycie wsparciem dla kogoś, kto się okalecza, jest wyczerpujące. Możesz czuć się bezradny, przytłoczony, a nawet zły. To normalne. Dlatego  poszukaj wsparcia także dla siebie. Może to być rozmowa z kimś zaufanym, może z terapeutą. To, że jesteś wsparciem, nie oznacza, że musisz być niezniszczalny. Masz prawo do swoich emocji i do tego, by znaleźć dla nich ujście. Poszukaj grupy wsparcia dla siebie.

Zakończenie – refleksja na temat gotowości i otwartości

Samookaleczanie to jeden z najtrudniejszych tematów, z jakimi można się zmierzyć. Ale pamiętaj – to, co liczy się najbardziej, to twoja gotowość do bycia tam, gdzie jesteś potrzebny, i otwartość na wszystko, co przyjdzie. To nie jest łatwe, ale nikt nie mówił, że będzie. Ważne jest, żebyś nie zrezygnował. Twoja obecność, twoje wsparcie – to może być ten promyk światła, którego ktoś bardzo potrzebuje w swoim życiu.

Każdy z nas popełnia błędy, ma swoje słabości i wątpliwości. To część bycia człowiekiem. Ale to

też część procesu pomagania innym. Bądź sobą – człowiekiem z krwi i kości, z całą swoją autentycznością. To jest najważniejsze, co możesz ofiarować.

Pozdrawiam. Robert Banasiewicz. Ośrodek terapii uzależnień dom-REHAB.

Sklep-REHAB. Kliknij obrazek powyżej, żeby przenieść się na stronę sklepu.

Nie marnuj życia, odważ się i zrób pierwszy krok nim będzie za późno!

Rozmowa nie jest w żadnym wypadku zobowiązująca, nic nie tracisz a możesz odmienić swoje życie lub życie bliskiej Ci osoby.

Zadzwoń: 513 683 660Inne formy kontaktu

Samopolecajki

W tym miejscu kilka moich samopolecajek:

Napisz komentarz, żeby artykuły mogły żyć sobie życiem pełnym i nieustającym. Przewiń stronę i wpisz w okienku.

Dopisz się do newslettera, żebyś mógł otrzymywać nowe teksty, zanim inni o nich się dowiedzą. Niczego nie przegapisz. Przewiń stronę i dodaj swój e-mail do newslettera.

Wejdź na patronite.pl i zostań Patronem. Wiele moich projektów uda mi się realizować dzięki wsparciu ludzi. Wystarczy kliknąć baner poniżej.

A jeśli spodobało Ci się to, co napisałem i masz chęć postawić mi kawę bądź kawałek pizzy, nie powstrzymuj tej głębokiej potrzeby. Będzie mi także bardzo miło, jeśli zwyczajnie przybijesz piątkę.  Kliknij przycisk Suppi.

Udostępnij ten tekst w swoich mediach społecznościowych.